کشاورزی

قبلا بدایم در الگوی ترقی خواهی و تعالی خواهی که از یکصد سال پیش به هنگام جریان مشروطه خواهی مطرح گردید چیست؟ که نهایتا منجربه انقلاب اسلامی در زمان گردید.

ترقی خواهی چیست؟

ترقی خواهی تلاش بود برای حرکت و تحول جامعه بر مبنای تقلید و الگوبرداری از غرب با نفی فرهنگ خود و سنت ها.

تعالی خواهی چیست؟

تلاش بود بر پایه الگوگیری از غرب با حفظ فرهنگ خودی و سنت ها و هدایت ملی.

چه ویژگی های انقلاب اسلامی را از سایر انقلاب ها متمایز می کند؟

الف) کمتر کسی وقوع آن را پیش بینی می کرد.

ب) تاثیر آن تنها در ایران نبود بلکه در نظام بین ملل موثر افتاد.

ج) آخرین انقلاب بزرگ اجتماعی در قرن بیستم بود، الگوی ترقی خواهی و تعالی خواهی را با خود همراه داشت.

*****************************************

چیستی انقلاب: انقلاب از نظر واژگان و از نظر سیاسی چیست؟

انقلاب از نظر ( هانا آرنت ) یا یکی از نظریه پردازان معاصر، یکی از مصطلحات اختر شناسی است.

1- در قرن 17 اولین بار بصورت یکی از اصطلاحات سیاسی درآمده است.

2- انقلاب در معنای دیگر انتقال از عصر کشاورزی به دوره صنعتی اطلاق می گردد.

تعریف انقلاب از نظر استاد مطهری: طغیان و عصیان علیه نظام حاکم برای ایجاد وضع و نظمی مطلوب برای جامعه است.

تعریف انقلاب از دیدگاه شهید محمدباقر صدر: جنبشی سرسختانه بر مبنای اصول مکتبی معین با درک واقعیت های موجود به دنبال دگرگونی در تمامی ابعاد اجتماعی صورت می گیرد.

انقلاب از نظر هانتیگتون: یک دگرگونی سریع بنیادین و خشونت آمیز داخلی در ارزش ها و اسطوره های مسلط جامعه و نهاده های سیاسی، اجتماعی، هنری و سیاست های آن است.

** تعریف نهایی و کلی انقلاب:

به معنی تغییر در ساختارهای حاکمیت و اجتماعی در همه ابعاد است

گونه های مختلف انقلاب: 1- سیاسی  2- اجتماعی

خصوصیات انقلاب ها:

انقلاب ها باید از 4 مرحله بگذرند: 1- براندازی 2- انتقال قدرت و جابجایی 3-پاکسازی مهره های اصلی حکومت 4-تثبیت نظام جدید و سازندگی

1- طولانی بودن روند شکل گیری

2- اعمال زور و خشونت متقابل

3- بسیج گروهی از مردم

4- سازماندهی و رهبری ایدئولوژی

5- جایگزین شدن ارزش ها

6- وجود مستمر و آگاهی

 

** مهم: تفاوت انقلاب با مفاهیم مرتبط و مشابه اجتماعی:

1- کودتا:

2- اقدامات سریع و ناگهانی گروهی از نظامیان علیه یک رژیم سیاسی است.

3- جنبش:

4- حرکتی معمولا دراز مدت است که انقلاب فقط بخشی از آن به شمار می آید.

5- اصلاح ( رفرم ):

6- به تغییرات تدریجی و جزئی که از سوی حاکمان بصورت قانونی مسالمت آمیز انجام پذیرد گفته می شود.

7- شورش:

8- حرکتی مقطعی یا واکنشی با ماهیت و دامنه های متفاوت است که گاه مقدمه ای انقلابی است.

 ******************************

ادامه فصل1

4عامل اصلی و مهم انقلاب

1- نارضایتی عمیق از وضع موجود:

الف) آن را آغاز یک انقلاب می دانند مانند کم کاری، آتش زدن بانک ها و اتوبوس

ب) نا امیدی از بهبود اوضاع و عوامل دیگر

2- ظهور گسترش ایدئولوژی جدید:

           الف) هر تحولی در سیاست و حکومت نیازمند به ایدئولوژی جدید برای جایگزینی است

           ب) برنتیون می گوید: هیچ انقلاب و حکومت جد بدون افکار و ایدئولوژی جدید صورت نمی گیرد.

3- گسترش روحیه انقلاب:

          الف) بوجود آمدن روحیه پرخاشگری علیه حکومت

           ب) فرد عتماد به نفس می یابد که در مقابل سیاست های سرکوب گرانه جکومت بایستد.

           ج) این مرحله در میان گروهی از    و کوده ها ظهور می کنند.

4- رهبری و نهاده های بسیج گر:

          الف) رهبری یا نهاده های بسیج گر باید عوامل 3گانه فوق را مدیریت و هدیت کنند.

          ب) رهبری ممکن است یکنفر یا چند نفر باشد، مانند، مانند امام خمینی در ایران و انقلاب فرانسه بوسیله ( دانتون، هیرابو، روبستیر )

 ******************************

  فصل دوم

وضعیت ایران و اروپا در اواخر قرن 19

برای چگونگی شکل گیری انقلاب اسلامی ایران، نیازمندیم که ابتدا به نظام بین المللی و محیط داخلی ایران توجه کنی، به پرسش عقب ماندگی ایران تا پیش از انقلاب اسلامی ایران پاسخ دهیم

 

1- نگاهی به وضعیت اروپا در قرن 19:

الف- اشره به انقلاب صنعتی اروپا در قرن 18 و پیشرفت های آن

ب- نیاز اروپا به منطقه نفوذ بازار فروش تولیدات و مصنوعات و پدا شدن استعمار

ج- منابع نفتی ایران و تقسیم آن میان شرکت های انگلیس و آمریکا

د- رقابت قدرت های اسعماری انگلیس و فرانسه و روسیه در خاور میانه در ایران

و- فروپاشی امپراطوری عثمانی (ترکیه امروز) و تضعیف کشورهای اسلامی پس از جنگ اول و دوم جهانی

 ******************************

1) پاسخ به عقب ماندگی ایران و علل ترقی غرب در عصر قاجاریه، روشنفکران را برآن داشت تا الگوی ترقی خواهی را مطرح کنند.

2) باتوجه به این الگو مساله مشروطه خواهی در ایران مطرح گردیده و نتایجی را ببار آورد که شرح آن خواهد آمد.

3) اکنون این وضعیت را تا روی کار آمدن دولت پهلوی دنبال می کنیم.

 

الف و ب: جنگل های ایران و روسیه و فتوای جهاد از سوی علما

1- بکار گیری قاعده نفی سبیل، قاعده نفی سبیل چه بود؟

2- بر اساس این قاعده از سوره نساء در قرآن آمده که

ان یجعل الله والکافرین علی المومنین سبیلا

خداوند سلطه ی کافران را بر مسلمانان نفی می کند

3- بنابر این با این تفکر نوین انقلابی شیعه     و تسلیم را کنار نهاده و روحیه ی انقلابی و مبارزه را علیه بیگانگان اختیار می کنند.

4- نتیجه:

این تفکر باعث شد که ابتدا قرارداد رویتر ( با فتوای حاج ملا علی کنی ) باطل گردید و سپس جنبش تنباکو با فتوای میرزای شیرازی آغاز شده و بدنبال آن قیم مشروطه برپا گردیده و مردم از دولت تقاضای عدالتخانه ( پارلمان امروز ) را کردند.

 

قسمت پاياني فصل2

وضعيت ايران در قرن 19 ميلادي

الف- در دوره صفويه نخستين بار هويت ايراني در قالب مذهب تشيع احياء گرديد (شاه اسمعيل شيعه را مذهب رسمي اعلام داشت)

ب-پس از صفويه قاجارها توانستند با سركوب سلسله به پا خواسته و مدعي سلطنت استقرار يابند و خود را ظل الله (سايه خدا) مهرفي كنند

ج- الگوي ديوان سالاري در ايران در عصر قاجارها شيوع يافت و آن به 2 صورت در آمد

1-    از شاه و شاهزادگان

2-    مستوفيات دولت (ماليات بگير)

د- پيشكش در حكم سرقفلي پست هاي سياسي هر ايالت بود و حكومت در اين موقع استبدادي ملوك الطوايفي بود (پادشاهان طايفه) بود و اعطاي امتيازات به بيگانگان بيداد مي كرد

و- حاج سياح محلاتي وقتي به ايران آمد و در اصفهان از سواد نداشتن رئيس گمرك خانه تعجب كرده بود گزارشات غم انگيزي در كتاب خاطرات خود نقل كرده است

ر- الگوي تعالي خواهي اسلامي كه در اين عصر مطرح گرديد چه بود؟

ز- برون رفت از وضع بد موجود با حفظ فرهنگ خودي

‍- با جنگ ايران و روسيه در2 نوبت يا 17 سال و شكست نظامي ايران سير تكاملي تعالي خواهي به دنبال اين شكست آغاز گرديد و سرانجام به انقلاب اسلامي در روزگار ما منتهي شد

 

 ******************************

بخش پایانی فصل3

از جنبش عدالتخانه تا نهضت مشروطه و بعد:

1- دو اصل مهم از نظر شیعه حفظ اساسی اسلام و سپس اجرای قاعده نفی سبیل بود

2- بدنبال آن قیام مردم در زمان مظفرالدین شاه آغاز و ب تاسیس عدالتخانه انجامید

3- چگونگی قیام مشروطه تا پیروزی؟

4- در تدوین قانون اساسی میان روشنفکران و روحانیون اختلاف افتاد و شیخ فضل الله وری به دار آویخته شد و مرحو بهبهانی در خانه اش ترور گردید

5- سرانجام مشروطه غربی بر مشروطه مشروعه بر مبنای اسلام غلبه کرد

6- دلایل شکست مشروطیت؟

الف- حذف نگرش مشروطه مشروعه

ب- اختلاف میان رهبران

ج- مشکلات دخلی ( قتصادی، اجتماعی و سیاسی )

د- اتحاد نامقدس روس و انگلیس در تقسیم ایران ( به 3 منطقه )

و- بمباران مجلس شورای ملی به دستور محمد علیشاه و بدست لیاخوف روسی فرمانده هنگ بریگاد ( گروه ) قزاق ها

7- و سر انجام کودتای سوم اسفند 1299 به وقوع پیوست، انگلیسی ها پس از اخراج احمدشاه، رضاخان را به سلطنت رساندند و نهایتا با تصویب تک ماده آبان 1304 احمدشاه برکنار و رضاخان جانشین او گردید.

 ******************************

ادامه فصل4

اقدامات پهلوی دوم و تغییرات اجتماعی

1- با اشغال ایران در جنگ جهانی وم و تبعید رضا خان به جزیره موریس در شهریور 1320 حکومت پسرش محمدرضا پهلوی آغاز گردید.

2- با کمک آمریکا در جنگ جهانی دوم به متفقین در اواخر جنگ، انگلیس و ایادی او در جنگ پیروز شدند.

3- در این تاریخ آمریکا با برنامه اصل4 ترومن وارد صحنه سیاست در دنیا شدند و اصطلاحا همچون غولی بود که از بطری خارج گردد.

4- بنا بر نوشته " فوران " در سال 1321، سی هزار سرباز آمریکایی به ایران وارد شدند تا در جریان حمل و نقل مهمات و آذوقه به شوروی نظارت کنند.

5- و غربی ها سعی کردند با راه اندازی مدرنیزاسیون در ایران از نفوذ کمونیسم و تاثیرات انقلاب کتبر 1911 شوروی در ایران جلوگیری کنند.

6- لذا بعد از کودتای 28 مرداد32 شاه به تشویق آمریکا و سازمان موساد ( اسرائیل )، ساواک یا سازمان اطلاعات و امنیت کشور را در سال 1334 پدید آورد.

 ( چگونگی کودتای 28 مرداد32)

 ******************************

فصل 4

عصر پهلوي، شبه ترقي غرب گرا و باستان گرايي

1-    رضاشاه با كودتاي1299 ش زير نظر آيرون سايد، مامور وي‍ه بريتناي كبير (انگلستان) روي كار آمد

چگونگي اين رويداد

2-    صرف نظر از حاميان خارجي روشنفكران غرب گرا نيز مانند تقي زاده كه به مفهومي بنام استبداد منور اعتقاد داشتند حامي رضاخان بودند

3-    استبداد منور چه بود؟

4-    عصر پهلوي اول با عصر نوسازي غربي كه مدرنيزاسيون به وش غربي نام داشت آغاز گرديد

5-    اقدامات پهلوي (رضا شاه)

الف- هويت نوسازي غربي و باستان گرايي افراطي

ب- اقتباس از اقدامات ضد مذهبي مصطفي پاشا مشهور به آتا تورك

ج- مخالفت با مذهب و رواج ملي گرايي

د- كشف حجاب ( و توضيح قيام مسجد گوهرشاد در مشهد)

و- توسعه سرمايه داري هاي دولتي

ز- ايجاد بانك ملي- راه آهن- ايجاد مدرسه و دانشگاه به سبك غربي

 

بخش پایانی فصل4

عصر پهلوی

1- یادآوری مطالب گذشته ( کودتای 28 مرداد32 و تاسیس سازمان امنیت) ساواک

2- در ساختار سیاسی زمان محمدرضا پهلوی تصمیمات را عموما شخص شاه با مشورت گروهی از مشاوران قابل اعتماد خود می گرفتند، مثل اشخاصی همچون:

امیر اسداله اعلم، دکتر منوچهر اقبال، فردوست، شریف امامی، نصیری، اویسی، ارتشبد طوفانیان

3- باستان گرایی در پهلوی دوم (محمدرضا) با ترویج ایران گرایی تغییر تقویم هجری قمری به شاهنشاهی و مختلف کردن مدارس و پیامد این اقدامات

4- هویت سازمانی غیر واقعی پارادوکس های هویت نمومه هایی از آن در جشن هنر شیراز چنان رسوایی ببار آورد که پارسونز سفیر انگلیس به شاه چنین گفت: اگر این جشن در منچستر برگزار می شد، اجرا کنندگان با مشکلاتی بسیار جدی و فراوان روبرو می شدند

5- درج مقالات بی شرمانه از سوی پری اباصلتی (بهایی مشهور) در مجله زن روز راجع به دخترات و خوهران ما، نمونه دیگری از بی شرمی ها بود که مردم غیرتمند را مجبور به اعتراض و قیام و مبارزه ستیزی علیه شاه کرد

 ******************************

فصل 5

تلاش آیت اله بروجردی برای خروج روحانیت شیعه از انزوای سیاسی

1- اعزام مبلغان جوان و اندیشمند حوزه به کشورهای خارجی همچون آمریکا، اروپا، آسیا و آفریقا

2- تاسیس مرکز اسلامی ویژه شیعیان در خارج از کشور ( به طور نمونه ساختن مسجد برای شیعیان نخادله مدینه ).

 

3- حرکت اسلامی در دانشگاه ها برای اثبات سازگاری دین و علم:

با درگذشت آیت اله بروجردی در فروردین ماه 1340 شاه لایحه ی انجمن های ایالتی و ولایتی را در مهرماه 1341 به مجلس برد که با مخالفت امام خمینی (ره) در آذر ماه 1341 لغو گردید (توضیح این لایحه و محتوای آن از آغاز تا پایان)

 ******************************

فصل5

شکل گیری انقلاب اسلامی ایران

1- فرآیند تکاملی الگوی پیشرفت تعالی خواهی بر اساس مبانی دینی با نفی استعمار آغاز گردید.

2- این فرآیند در عصر پهلوی اول(رضا شاه) در قالب اعتراضات و قیام های مردمی و در پهلوی دوم (محمدرضا شاه) با جنبش های استقلال طلبانه مانند ملی شدن صنعت نفت، زمینه شکل گیری انقلاب اسلامی در روزگار ما فراهم آورد.

 

3- علت و چگونگی شکل گیری:

الف- در دوره پهلوی اول (1304-1320) خصومت شدیدی به تقلید از مصطف پاشا مشهور به آتاتورک اولین رئیس جمهور ترکیه ی جدید علیه فرهنگ اسلامی و نهاده های دینی شروع گردید (گوشه ای از این جریانات).

ب- علمای دینی تلاش کردند با حرکتی دینی  فرهنگی و حوزوی و اصیل شیعی به پاسخگویی بپردازند.

ج- گوشه هایی از این اعتراضات عبارت بود از:

تاسیس حوزه ی علمیه قم بوسیله مرحوم حائری یزدی که در سال 1300 شمسی حوزه ی علمیه از اراک به قم انتقال دا و عمده ترین نتیجه ی این کار انتقال مرکزیت مرجعیت شیعه از نجف به قم بود و چرا علما با این اقدام موافق بودند؟

 

4- از رویدادهای مهم عصر رضاشاه قیام مسجد گوهرشاد و کشتار مردم در تیرماه 1314 بود (با اعتراض آیت اله حسینی قمی و کلاه فرنگی).

 

5- نگارش کتاب کشف الاسرار امام خمینی در جواب کتاب اسرار از هزار رساله، گامی مهم در احیای فکر دینی در دهه 1320 گردید

 ******************************

 قسمت پایانی فصل5

 

1- در دهه 1340 در کنار احیاء گران و مصلحان اجتماعی از طبقه روحانی مبارزانی همچون جلال آل احمد و دکتر شریعتی به تعالی خواهی کمک کردند، آل احمد با نوشتن کتاب های غرب زگی- در خدمت و خیانت روشنفکران و دکتر شریعتی با طرح گفتمان در بازگشت به خویشتن گفتار آل احمد را دنبال کرد.

 

2- امام خمینی ره با طرح ولایت فقیه( در مسجد شیخ انصاری نجف ) روند تعالی خواهی را سرعت بخشید، امام با این طرح اعلام داشت دین در سیاست جدا نیست و ایدئولوژی اسلام فراتر از عبادت است و اسلام دین سیاست اجتماعی است.

 

 

3- آنچه که انقلاب اسلامی را سرعن بخشید مرگ مشکوک حاج آقا مصطفی خمینی فرزند ارشد امام خمینی ره در نجف بود که مردم متاثر خشمگین کرد، دیگر عامل انقلاب مقاله توهین آمیز ((رشید مطلق)) بود که چون در روزنامه اطلاعات درج گردید همانند کبریتی افروخته بود که به انبار باروت سراید کرده باشد و نظام شاهنشاهی را در 22 بهمن ماه خونین سال 1357 در هم پاشید.